Zekatın Gizli Verilmesindeki İncelikler

Zekat Veren Kişinin Bilmesi Gerekenler,Hangi Amaçla Zekat Verilmelidir,Zekatın Gizliden Verilmesindeki Hikmetler



Bil ki ahiret yolunu isteyen kişinin zekat verirken şu sekiz vazifeyi yerine getirmesi gerekir:

1- Zekat vermenin amacının ne olduğunu anlamak.Zekat vermenin üç amacı vardır ki bunlar;

a- Sevdiği şeyi vermesini istemek suretiyle Allah’ı sevdiğini iddia eden kişiyi denemek

b- Kişiyi helak olmaya götüren cimrilik sıfatından uzaklaşmak

c- Mal nimetinin şükrünü yapmak

2- Ortaya çıkabilecek bir engelden korkarak,fakiri bir an önce sevindirmek isteyerek ve bir de geciktirmede zımnen var olan günahtan dolayı zekatı vermekte acele etmek gerekir.

3- Zekatı gizli olarak vermek gerekir.Çünkü böyle yapmak riya ve gösterişten kişiyi uzak tutar.Zekatı vermekten maksat,nefsin sevdiği bir şeyi başkasına vermek olduğuna göre,insanların gözüne girmek istemenin nefisteki etkisi para sevgisinden daha büyüktür.O halde cimrilik güdüsüne muhalefet edip,riya güdüsünün dediğini yapmada bir fayda yoktur.Zekatı açıktan vermek fakiri küçük düşürür,iffet ve namusunu zedeler.

Biri çıkıpda ‘Zekatımı gizli olarak verirsem onu vermedim diye beni suçlarlar’ diyebilir.

Buna cevap olarak deriz ki: Zekat alanların halleri birbirlerinden farklıdır ; kimisi insanların ortasında zekat verildiğinde buna aldırmaz,kimisi de yüce gönüllü olduğundan sıkılır.İnsanların arasında kendine bir şey verilmesinden etkilenmeyen birine verdiğin şeyi açıktan vermen,zekatını verdiğinin bilinmesi açısından yeterlidir.Onu yönetmek amacıyla bir insana para vermek için bu sebep mazeret olarak gösterilemez.

Biri çıkıpda Fakirin zekatı almaktan utanması bir çeşit kibirdir ve buna iltifat edilmez derse;

Bunun cevabı şudur: Allah Teala şöyle buyurmuştur: ‘Eğer sadakaları gizli olarak fakirlere verirseniz bu sizin için daha hayırlıdır (1)’.Zatın birisi Gece verip gündüz verdiğiniz şeyden bahsediyorsunuz demiştir ki doğru söylemiştir.

4- Zekatı açıktan vermenin insanları zekatlarını vermeye teşvik edeceğinin bilindiği ve kalbin de riyadan korunduğu veya isteyen kişinin insanların ortasında kendisine zekat verilmesini istediği -ki böyle biri söz konusu isteğiyle ar perdesini yırttığı için onun iffetini korumanın artık bir anlamı yoktur- durumlarda zekat açıktan verilebilir.

5- Verilen zekatı,insanların başına kakıp ona eziyet vermek suretiyle ifsad etmemek gerekir.Verilen şeyi fakirin başına kakmak,ona şöyle demektir: Sana iyilik ettim ve seni fakirlikten kurtardım.Eziyet vermek ise :Sen de hep fakirsin.Başıma bela oldun.Allah beni senden kurtarsın demekle olur

Bil ki yukarıda sözü edilen başa kakmanın kaynağı insanın kendisini fakire iyilik yapıp ona ihsanda bulunan biri olarak görmesidir.Kişi bu işi inceden inceye düşünecek olsa,kendisini arındırma vesilesi olan Allah’ın hakkını ondan alıp kabul ettiği için gerçekten fakirin kendisine iyilik ettiğini görür.Bir kişinin başka birinde alacağı olsa,alacağını tahsil etmeyi rızkını sağlamış olduğu kölesine havale etse ve borçlu olan adam borcunu verirken parayı alan kölenin kendisine minnettar olması gerektiğine inansa ahmaklık etmiş olur.Çünkü aslında ona iyilikte bulunan borcu ödeyen değil,rızkını sağlayandır.

Zekatın vacipliğinin anlaşılması hakkında söylediğimiz şeyi anlayan kişi,malını Allah rızası veya nefsini bir kötülükten arındırmak veya mal nimetinin şükrünü yerine getirmek için malını vermekle gerçekte ancak kendisine iyilik yaptığını anlar.Bu durumda da fakirle onun arasında böyle bir durum ortaya çıkmaz ve fakirin kendisine teşekkür etmesini veya bir karşılık vermesini istemesine bir neden kalmaz.

Fakire eziyet etmenin kaynağı şu iki şeydir:

Birincisi : Kişinin malının elinden çıkmasını istememesi ve bunun nefsine çok ağır gelmesi.Bu durum halkı tedirgin eder.

İkincisi : Zekat veren kişinin,kendisinin fakirden daha hayırlı olduğunu ve muhtaçlığı sebebiyle fakirin ondan daha aşağı konumda olduğunu zannetmesidir.

Her iki durumun kaynağı da cahilliktir.Malın elinden çıkmasını istememek şu iki sebepten dolayı ahmaklıktır:

Birincisi : Malını başkasına veren kişiden bütün malı değil,çok az bir kısmını istemiştir.O halde burada cimrilik yapmaya sebep yoktur.

İkincisi : Verilen malın kat kat artacağı kesindir ve karın çok olduğunu bile bile malını vermekte tereddüt etmek ahmaklıktır.Fakirin aşağı bir konumda olduğunu düşünmek ve onu hor görmek tam bir cahilliktir.Çünkü üstünlük malla olmadığı gibi,malın bulunmaması da bir eksiklik değildir.

6- Kişinin verdiği malı az bulması gerekir.Çünkü verdiği şeyi çok bulan yaptığı işi beğenir ve kendini beğenmek ise yaptığı ameli ifsad eder.Şöyle denilmiştir: Yapılan iyilik ancak şu üç şeyle tamam olur;

  1. Onu az bulmak
  2. Acele yapmak
  3. Gizli yapmak

Verilen malı az bulmak,şu iki vecihle gerçekleşir;

Birincisi : Malın çoğu yanında,verilmesi gereken malın pek az bulunduğunu görmek

İkincisi : Din kardeşine onun ihtiyacı olan şeyi verirken utanmak ve mahcup olmak

7- Malın en helalini,en kalitelisini ve en çok sevdiğini seçip vermek.Malın helalini vermeye gelince,çünkü Allah iyidir ve ancak iyi olanı kabul eder.Hz Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur: Allah,ganimetten çalınmış paradan verilen sadakayı kabul etmez.

Malın en kalitelisiin vermeye gelince,yüce Allah bu hususta şöyle buyurmaktadır: ‘Gözünüzü yummadan almayacağınız kötü şeyleri vermeye kalkışmayın (2)’.Bu konuda şu iki şeye de dikkat edilmesi gerekir:

Birincisi : Allah’ın hakkına öncelikle saygılı olmak gerekir.Çünkü Allah her şeyin en iyisine layıktır.Bir kişi misafirine kötü ve değersiz bir şey takdim etse,onun kalbini nefretle doldurmuş olur.Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: ‘Kendilerinin hoşlarına gitmeyen şeyleri Allah’a isnat ediyorlar (3)’

İkincisi : Kişinin kendi hakkını da gözetmesi gerekir.Çünkü kıyamet gününde karşısına çıkacak olan dünyadayken verdiği şeydir.O halde dünyada bir şey verirken,yine kendisi için malının en iyisinden seçip vermelidir.

8- Zekatı vermek için,onu arındırıp temizleyecek olanları arayıp bulmak.Söz konusu kişiler zekat verilecek olan sekiz sınıf içerisinden hususi olan kimselerdir ve şu altı vasıfta tanınırlar.

a- Takva : O halde zekat verecek olan kişi onu takva sahibi olanlara versin.Çünkü verdiği zekat sayesinde onların muhtaçlıktan dolayı dağılmış olan ilgileri yeniden yüce Allah’a odaklanır.

b- İlim : Zekatı alimlere vermek,ilme yardım etmek demektir.Din ise ilimle yayılır ve bu da şeriatı güçlendirir.

c- Zekat verilen kişinin,bu nimeti sadece Allah’tan bilen ve mendup olan teşekkür dışında vasıtalara iltifat etmeyen kimselerden biri olması gerekir.Kendisine bir şey verildiği zaman sürekli yaptığı gibi veren kişiyi öven biri bir şey alamadığında pişman olur.

d- Zekat verilen kimse ; ya fakirlikte sınanan veya erdemli biriyken elindeki nimeti gidip üzerinde eski günlerin süsü kalan biri olduğundan dolayı fakir olmakla beraber iffetini koruyan,muhtaçlığını gizleyen ve hiç kimseye derdini anlatmayan biri olmalıdır.Tıpkı yüce Allah’ın buyurduğu gibi ‘İstemeye utandıklarından dolay, bilmeyen onları zengin zanneder (4)’.Böyle insanlar ancak araştırdıktan ve her mahallede yaşayanlara bu vasıfta kişilerin orada yaşayıp yaşamadıklarını sorduktan sonra bulunabilir.

e- Zekat verilen kişinin aile sahibi,bir hastalık veya borç sebebiyle zor durumda olan biri olması gerekir.böyle bir insana verilen zekat onu zor durumdan kurtarır.

f- Zekat verilen kişinin,geçindirmekle yükümlü olunmayan akrabalardan ve yakınlardan olması gerekir.Böylece ona verilen zekat hem zekat hem de sıla-i rahim yerine geçmiş olur.Akrabaya yardım etmek,aralarında daha temiz insanlar olsa bile bütün uzak insanlara yardım etmekten daha iyidir.

Hz Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur:Sadakanın en üstünü seninle ilişkisini kesen akrabaya verdiğin sadakadır.

Bütün bu sayılan hasletlerin iki veya daha çoğunu taşıyan kişiye sadaka veya zekat vermek,taşıdığı sıfatların miktarına göre fazilet yönünden üstünlük taşır.



Kaynak = İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s/Sadıkin / C: 1 / bkz : 169-174

(1-Bakara 271) – (2-Bakara 267) – (3-Nahl 62) – (4-Bakara 273)

Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.