Kuran Yurdu

Yetimin Malından Kullanacak Kişi Nelere Dikkat Etmelidir?

    Soru : Orta büyüklükte bir fabrikası ve gayri menkulleri olan kimse vefa edince,geride karısı ile birisi bir yaşında diğer 25 yaşında iki erkek çocuğu kalmıştır.Yetim durumdaki küçük çocuğun hakları nasıl korunmalıdır?

    Cevap : Sorudaki meselede mirasın sekizde biri eşine geri kalan da eşit olarak iki erkek oğula kalır.On altı ortak payda üzerinden iki hisse karısı,yedişer hisse de oğulları alır.Burada bir yaşındaki oğul yetim durumunda olduğu için,büyük erkek kardeşi veli ve vasi olarak onun malını koruma altına alır.Mirasın taksiminde yarar varsa,yetimin hakkı ayrılır.Eğer taksim yapılmadan işletilmesi daha yararlı ise,miras ortak mal olarak devam ettirilir.Her iki durumda da büyük oğul,küçük kardeşi rüşd yaşına (yaklaşık 18-20) ulaşıncaya kadar onun vasisi sıfatıyla payını tasarruf eder.Ancak mal ortak olarak devam ediyorsa küçüğün payından yoksullara tasadduk edemeyeceği gibi,misafire ikram da da bulunamaz.Bazı hanefi fakihleri bu durumda normal olarak misafire yedirmesinde bir sakınca olmadığını söylemişlerdir.

    Yetimin malı ayrılmış olur ve vasinin onda bir takım tasarruflarda bulunması grekirse,İslam bu konuda koruyucu bir takım önlemler almıştır.Kur’an da şöyle buyrulur : ‘Yetimin malına en güzel olanın dışında yaklaşmayın (1)’.Burada -mala en güzel yaklaşma-,yetimin lehine olacak şekilde,rayiç bedel gözetilerek yapıalcak satış veya kira akdini ifade eder.Özellikle vasinin kendisine satın alması veya kiralaması durumunda ancak rayicin iki katı kadar bedel verdiği takdirde töhmetten kurtulabilir.Usül ve füruuna alması durumunda ise bedeli rayicin üstünde olmalı,bunun dışındaki yabancılara satış veya kiraya vermede ise yesir gabinden (menkullerde %5,hayvanlarda %10 ve gayrimenkullerde %20) daha az bir bedel belirlenmemiş bulunmamalıdır.Aksi durumda akit geçersiz olur.Vakıf ve beytülmale ait akarlarda aynı niteliktedir.

    Mü’minlerin yetim malından sakınması,ayet ve hadislerde açıkça istenmiştir.Kur’an da şöyle buyurulur : ‘Yetimlerin mallarını haksızlıkla yiyenler,ancak karınlarına bir ateş yemiş olurlar.Onlar çılgın bir ateşe gireceklerdir. (2)’.Hz Peygamber şöyle buyurmuştur : ‘Siz milletleri helak eden yedi şeyden sakınınız.Ashab-ı Kiram : Ey Allah’ın elçisi bunlar hamgileridir? diye sorunca şöyle cevap vermiştir :

    1. Allah’a ortak koşmak
    2. Büyü yapmak
    3. Haksız olarak birisini öldürmek
    4. Faiz yemek
    5. Yetim malı yemek
    6. Düşmanla savaşırken kaçmak
    7. Bir şeyden habersiz iffetli kaına zina iftirası atmaktır

    İslam’da yetimin korunup gözetilmesine çok önem verilmiştir.Bir hadis-i şerifte şöyle buyrulmuştur: ‘Kendisinin veya başkasının yetimine bakan kimse ile ben,cennette şunlar gibiyiz’. Bu sırada şehadet parmağı ile orta parmağı işaret etmiştir..Burada yetime bakma (tekeffül)den maksat ; onun yeme,ime ve terbiysini üstlenmektir.Harcamanın kendinden veya yetimin malından olması sonucu değiştirmez.

    Diğer yandan yetimin malı,eşya veya emtiası satılmadığı takdirde çürüyüp bozulma tehlikesi varsa normal fiyatla alıcı çıkmayınca düşük fiyatla satılmasında bir sakınca bulunmaz.Vasi,yetimin işleri ile uğraşırken kendi işlerini yürütemezse,nafaka ihtiyacı ile emeğinin karşılığı olan bedelden az olana hak kazanır.Kur’an da şöyle buyurulur : ‘Zengin olan vasi,yetimin malından sakınsın,yoksul ise ‘ma’rüf’ ölçüsünde yiyebilir (3)’



    Kaynak : Hamdi Döndüren / Delilleriyle Aile İlmihali / bkz: 542

    (1-En’am 152) – (2-Nisa 10) – (3-Nisa 16)

    Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ

    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.