Şer-i Ve Herkese Farz Olan İlimler

  • Kadın-Erkek Herkese Farz Olan İlimler

Hz. Resûlullah (s.a.v), erkek-kadın, genç-ihtiyar, evli-bekâr hiçbir ayırım yapmadan şöyle buyurmuştur:

  • ”Şüphesiz, ilim öğrenmek, erkek-kadın her müslümana farzdır.'(1)’

Acaba farz olan bu ilim hangisidir?

Kısaca şunu söyleyebiliriz: Akıllı olup bulûğa eren her mükellefe, kendisine farz kılınan bütün amellerin ilmini öğrenmesi farzdır. Diğer bir ifadeyle, bilinmediğinde insanı azaba ve helâke götürecek şeyleri bilmek farzdır. Bu işlerde cahil kalmak caiz değildir. Bu farzlar üç alanda toplanmaktadır:

  •  İtikadi esasları.
  • Yapılması emredilen fiiller.
  • Terkedilmesi istenilen işler.

Emredilen fiiller, yapılmasında sevap, terk edilmesinde azap olan amellerdir.

  • Yasaklanan şeyler ise, yapılmasında azap, terk edilmesinde sevap bulunan amellerdir.

Emir ve nehiyler, İslâm’ın hükmüne göre, kulun devamlı dikkat etmesi ve yerine getirmesi gereken hususlardır.

Emirlerden bazıları iman, namaz, doğru sözlü olmak, helâl yemek gibi, devamlılık arzeder. Bazıları ise arada bir gerekir; oruç, zekât ve kurban gibi.

Devamlı yürürlükte olan emir ve nehiyler, yapılması dinen zaruri hükümler olduğu için, onların herkes tarafından bilinmesi gerekmektedir.Yeni karşılaşılan veya bir müslümanın arada bir yapacağı amellerin ise, o ameller yapılacağı zaman öğrenilmesi gerekir. Bir müslümanın bu durumda, yapacağı işte cahil kalması câiz değildir(2).

diğer bir ifade ile;

  • Şer-i İlimler

Değerli şer-i ilimler dörde ayrılır.

  1. Usul
  2. Füru
  3. Mukaddimat
  4. Mütemmimat

Usül,Yani Asıl Olan ilimler =  Kitap,sünnet,icma ve sahabenin yoludur.Kitap ve sünnet esas olmakla beraber,sünneti göstermesi bakımından icma (ümmetin görüş birliği) de üçüncü derecede bir esastır.Sahabeler vahri gördükleri gibi sonradan gelenlerin görmediği birçok şeylerede şahit olmuşlardır.Bazen görüşün anlattığı şeyleri,yazılarla ifade etmek mümkün olmaz.Onun için alimler,sahabelere uymayı ve onların gittiği yoldan gitmeyi uygun bulmuşlardır

Fürü = Asıllardan çıkarılan ilimlerdir.Fakat bunlar,sözün gelişigüzel anlaşılmasından değil,keskin bir zeka ve engin bir görüşle o sözden başka anlamalr çıkarmaktır.

Füru İlmi İkiye Ayrılır

  • a-)Dünya İşlerinin Düzenlenmesiyle İlgili İlimler

Fıkıh ilmi bu gruba girer.Fıkıh ile meşgul olanlara fakih denir.Bunlar dünya alimleridir.

  • b-)Ahiret İşlerinin Düzeltilmesiyle İlgili İlimler

Bunlardan kalbin iyi veya kötü huylarını ve Allah yanında sevilip sevilmeyen durumlarını bildiren ilimlerdir.

Mukaddimat = İlimlerden önce elde edilmesi gereken ve adeta ilimleri elde etmek için birer alet durumunda olan ilimlerdir.Lügat ve cümle bilgisi gibi.Bunlar aslında dini ilimler değildir.Fakat Kur’an ve hadis gibi dini ilimlerin anlaşılması için gereklidir

Mütemmimat = Bu saydığımız üç kısmı tamamlayan ilimlerdir.Biri Kur’an,diğeri de hadisle ilgili olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Kur’an’la İlgili Olan Tamamlayıcı İlimler Üçe Ayrılır

a-) Kur’an-ı Kerimi okuma şeklini,harflerin okunuş ve çıkış yerlerini bildiren ilim.Kıraat,Tecvid vs gibi

b-) Kur’an-ı Kerim’in manasını anlamakla ilgilidir.Tefsir gibi yalnız Arap dilini bilmek yeterli değildir.Nakilleri de bilmek gerekir.

c-) Kur’an-ı Kerim’in hükümleriyle ilgili ilimdir



a-)Turan Yazılım – Mürşit 5 – İlmihal – Kadın Ve Aile İlmihali’nden alıntı yapılmıştır
b-)İmam Gazali / el-İhya / C:1 / bkz:67-68

1-Beyhakî, Şuabü’l-İmân, nr. 1663; İbn Mâce, Mukaddime, 17 (Hadisin son kısmı). Ayrıca bk. Taberânî, el-Mu’cemu’s-Sagîr, nr. 22; Heysemî, Mecmaü’z-Zevâid, 1/120.
2-bk. Sühreverdî, Gerçek Tasavvuf, s. 33.

Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.