Riyaya Düşme Korkusuyla İbadetin Terk Edilmesi

  • Şeytanın Oyunları

İnsanların bir kısmı,gösteriş karışır korkusu ile ameli terk etmişlerdir.Bu düşünce yanlıştır.Çünkü zaten şeytanın istediği de bu olduğundan şeytana uymuş olur.Biz bu çeşit bir korku ile hangi ameli terk edip,hangisini terk etmemek gerektiğini analatacağız.İbadet ve taatler,zevkle yapılan ve yapılmayanlar olmak üzere ikiye ayrılır.

Namaz,oruç,hac ve cihad gibi ibadetler yapılışları itibariyle zevkli değildir.Fakat bunlar,insanların övmelerine sebep olacakları için zevklidirler.Bu da ancak insanların o amelden haberdar olmalarıyla mümkün olur.Zevkli olan ibadetler yapılış itibariyle zevkli olmayıp,halkla olan ilgilerine göre zevkli olurlar.Bunlar arasında özellikle halifelik, kadılık,calilik ,amirlik,imamlık, vaizlik,öğretmenlik, mal harcama ve buna benzer halk ile ilgili olanlardır.Bunlar afetleri büyük,fakat zevkli ibadetlerdir.

  • BİRİNCİ BÖLÜM

Birinci bölüm,yani yapılışı kendine mahsus olup başkasına geçmeyen namaz,oruç,hac gibi ibadetlere riyanın karışması üç şekilde olur;

1-)Gösterişin daha amele başlamadan girmesidir.Yani ameli gösteriş niyetiyle yapmaya niyetlenmek ve bu niyetlenme de hiç bir dini etgene yer vermemektir.Böyle gösteriş gayesiyle yapacağı ibadet yalnızca günah olduğu için en uygun iş,onu yapmaktan vazgeçmektir.Bu görünüşte ibadet ise de gerçekte mevki talebinden başka bir şey değildir.

  • Eğer kendi kendine;*için cimrilik ettiğim halde gösteriş için amel işlemeye utanmıyor musun,bu yaptığın iş doğru mu? gibi sorular sorar da nefsini düzene sokar ve gösteriş duygusunu kalbinden aarsa,yaptığı amele devame der.

2-)İbadete Allah rızası için hazırlanır,fakat sonradan gösteriş ona musallat olur.Bu durumda yaptığı ibadeti bırakması doğru olmaz.Çünkü ibadetin yapılmasına sebep olan dini bir saik (yönetici) vardır.İbadetine devam etmeli.Nefsi ile cihad edip,amelinden gösterişi atıp ihlas elde etmeye çalışmalıdır.

3-)İbadete canı gönülden ihlas ile başladıktan sonra,gösterişin ibadet anında musallat olmasıdır.Bu durumda amelini terk etme yerine,onu ihlasa döndürmeye çalışır.Çünkü şeytan baştan insana amelini terk etmeye davet eder.Bunu başaramazsa ona gösterişi,riyayı sokmaya çalışır.Ona da muvaffak olamazsa;

Sen bu ameli ihlas ile değil gösteriş için yapıyorsun.Boşuna ekmek vereceğine bırak gitsin der.Eğer onun bu sözlerine kulak verirsen şeytan gayesine erişmiş olur.Gösteriş yaparım korkusu ile amelini terke den kimse,efendisi tarafından temizlenmek üzere teslim edilen buğdayı…

  • Ne kadar çalışsam,gene de tam temizleyemem.En iyisi bu işi bırakayım diyerek temizlemekten vazgeçen hizmetçinin durumuna benzer.Bu davranış ihlasın da amel ile beraber terk edilmesidir ki,hiç bir kıymeti yoktur.Yine ben amel yaparsam insanlar bu adam ikiyüzlüdür deyip günaha girecekler korkusuyla yapılan ameli terk etmekte böyledir.

Bu da şeytanın aldatmasından başka bir şey değildir.Çünkü ameli yapacak kimsenin Müslümanları töhmet altında bırakıp onlar hakkında kötü zanda bulunmaya hakkı yokken o bunu yapıyor ve başkaları hakkında su-i zanda bulunuyor.Onların konuşmalarının kendine zararı dokunmayacağını bildiği halde,onlar iki yüzlü deyip günaha girerler korkusuyla ibadeti bırakmak,ikiyüzlülüğün ta kendisidir.Onların kötülemelerinden korkup övmelerini isterse,onların ikiyüzlüdür veya ihlaslıdır sözlerinin kıymeti kalır mı? Ayrıca iki yüzlüdür demelerinden korkup ameli terketmekle ihlaslıdır demelerini beklemek için yapılan amel arasında fark var mıdır? Amelin terki yapılmasından daha kötüdür.Bunların hepsi şeytanın bilgisiz abidleri avlamak için kurduğu bir tuzaktır.

  • Ayrıca insan amelini terketmekle kurtulacağını nasıl ümid eder ve nasıl garanti eder.Şeytan senin yakanı bırakmaz ve sana;

Şimdi insanlar senin için bu adam ihlaslı olduğu için amelini terk etti,şöhret olmak istiyor derler diyerek seni insanlardan uzaklaştırmaya çalışır.Sen de insanlardan kaçar bir mağaraya girer,kendini oraya kapatırsın.

Şeytan o zaman da seni insanların zahidliğinden dolayı mağaraya kapandığını bilmelerini istemeye yöneltir.Durum bu iken hala şeytanın kötülüğünden nasıl emin olursun? Bu konu da şeytandan kurtuluşun çaresi gösterişin afetlerini bilmekle mümkün olur ki,onlar da dünyada insana hiçbir faydası olmadığı gibi,ahirette de büyük zararlara sebep olan konulardır.

Bunları bilen insan gösterişi kötü görür,ona kulak asmaz ve ibadete devam eder.Aksi halde şeytanın verdiği vesveselerin sonu gelmez.Şeytanın vesveselerine kulak verecek olursa ibadeti bütünüyle terk etmesi icab eder.Kalbinde seni ibadet etmeye yönelten bir dini saik bulduğun müddetçe ibadeti bırakma,gösteriş yapmamak için dirençli ol.Nefsin seni insanlar tarafından yapılan övülmeyi tercih etmeğe çağırdığı zaman,Allah’tan utanarak onu susturmaya çalış.Allah’ın senin içinden geçeni bildiğini aklından çıkarma.Eğer insanlar,senin kendilerine karşı gösteriş yapmak için amel işlediğini bilseler,seni övmek bir yana kızdıklarından küplere binerler.Allah senin yaptığın amelde riyakarlık yaptığını bilir.

Bu durumda şeytanın sana sen amelini gösteriş için yapıyorsun diyecek olursa kulak asma.O sözlerin şeytan tarafından seni tuzağa düşürmek için söylediğini bil.Senin gösterişten hoşlanmadığını ve kalbinde riyanın bulunmadığını,Allah’tan korktuğunu ve utandığını bilen şeytan seni yoldan çıkarmaya çalışır.Eğer kalbinde gösterişi kötü gören bir duygu yok,Allah’tan korkmuyor ve içinde seni amele yönelten dini bir saik de bulunmuyorsa ve yalnız gösteriş için yapıyor ve yapmak istiyorsan,böyle bir ameli yapmayı bırak.Çünkü bu amelden çok çok uzaktır,ibadete başlayan kimsede sevab kazanma niyeti devamlı olmalıdır.

İslam büyüklerinden İbrahim el-Teymi diyor ki;

  • Konuşmak hoşuna gittiği zaman susmayı tercih et,susmaktan hoşlandığın an hemen konuş


Kaynak=İmam Gazali / İhyau Ulumi’d-Din / C:2 / bkz:899…901

Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.