Özdenetim İle Öze Dönebilmek

  • 15 Ocak 2018
  • 450 kez görüntülendi.

Özdenetim; Kişinin kendi kendini kontrol etmesi,görevini yapıp yapmadığını murakabe etmesi,nefsini sorgulamasıdır.Bu sorgulamayı kulluk açısından ele aldığımızda insanın yaratılış gayesine uygun hareket edip etmediğini,Allah’a kul,Resulüne ümmet olup olmadığını,takva elbisesine bürünüp bürünmediğini,dünya ve ahiret için hasene elde edip edemediğini kendisine sorabilmesidir.Allah’a ve Peygambere mi itaat ediyorum yoksa nefsani arzularıma,şeytanın hilelerine ve kötü insanların telkinlerine mi uyuyorum diye nefsini hesaba çekebilmesidir.

  • Özdenetim ; İnsanın kendini sorgulayabilmesi ve ‘Ey nefsim! Hata ediyorsun,gittiğin yol doğru yol değildir,söylediklerin,yaptıkların doğru değildir’ diyebilmesidir.

Özdenetim ; İnsanın özüne ezelde ikrar ettiği ‘Ben sizin Rabbiniz değil miyim?’ ilahi sorusuna ‘Evet Raabimizsin’ cevabına (kalu bela),fıtrat dini İslam’a (fıtrafillah) ve onun ilkelerini hayata geçirmeye dönebilmesi,hesaba çekilmeden kendini hesaba çekebilmesidir.Kur’an’da insan şu ayetlerle özdenetime çağırılmaktadır;

  • ‘Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve herkes, yarına ne hazırladığına baksın. Allah’tan korkun, çünkü Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.Allah’ı unutan ve bu yüzden Allah’ın da onlara kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın. Onlar yoldan çıkan kimselerdir (Haşr’18-19)’

Ayetlerde müminler imanlarının gereğini yerine getirme konusunda nefis muhasebesi yapmaya çağırılmakta ve Allah’ı unutanlar uyarılmaktadır.İnsanın özdenetim yapabilmesi için beş hususu çok iyi bilmesi,bilgisine göre hareket etmesi,bunu sürekli ve canlı tutması gerekir;

1-İnsan =İnsan amaçsız yere değil Allah’a kulluk için yaratıldığını,başıboş bırakılmadığını,ölümü vehayatı,malı ve evladı,hayır ve şer,iyilik ve kötülük,doğruluk ve yalan,dini görevler ve nimetler konularında imtihana tabi tutulduğunu bilmelidir.İşte insan bu bilinçle hareket etmeli,kulluk görevlerini yerine getirip getirmediğini,imtihanı kazanabilecek konumda olup olmadığı hususunda kendisini daima sorgulamalıdır.

  • 2-İnsan = Bütün inanç,söz,eylem ve davranışlarından sorumlu olduğunu bilmelidir.İnsanın sorumluluğu buluğa ermesi veya buluğ çağına gelmesi ile başlar.

Sorumluluk; Bir insanın görevlerini yerine getirip getirmediği,iman,amel,fiil,söz ve davranışlarının İslam’a uygun olup olmadığı konusunda hesaba çekilmesi demektir. Nitekim insan;göz,kulak,dil,el,ayak,kalp ve diğer uzuvlarından,ilmi ile amel edip etmediğinden,malını nereden kazanıp nereye harcadığından sorgulanacaktır.

Özdenetim yapabilen insan,bu bilinçle hareket etmek zorundadır.Eğer bu bilinçle hareket etmez,kendisine verilen,akıl,fikir,irade ve kabiliyetleri iman,ibadet,itaat,iyi ve hayırda kullanmaz,nefsani arzularına,şeytan ve zürriyetine uyar,dalalet,zulüm,kötülük ve şer bataklığına saplanırsa,aşağıların aşağısına iner ve böylece kendini helaka sürüklemiş olur.

  • 3-İnsan = Bütün sözlerini Allah’ın duyduğunu,bütün fiil,eylem ve davranışlarını gördüğünü ve haberdar olduğunu bilmeli ve bu bilinçle hareket etmelidir.Nitekim yüce Allah’ın buyurduğu üzere:’İçinizdekini gizleseniz de açığa vursanız da Allah onu bilir (Al’i İmran’29)’

4-İnsan = Bütün söz,eylem ve davranışlarının kaydedildiğini bilmelidir.Yüce Allah her insan için iki melek görevlendirmiştir.Bu melekler insanların gece ve gündüz,gizli ve aşikar bütün sözlerini ve bütün yaptıklarını tespit etmektedir.

  • 5-İnsan = Ahirette ağzının mühürleneceğini,ellerinin konuşacağını,ayakları,gözleri,kulakları ve derilerinin bütün yaptıklarına tanıklık edeceğini bilmeli ve bu bilinçel hareket etmeli.

Sonuç olarak özdenetim;Kişinin kendisine,benliğine,aslına,milli ve manevi değerlerine ve özüne dönebilmesi,kendisin kontrol altında tutabilmesi,kar ve zararını bilebilmesi,geleceğe ve ahirete hazırlanabilmesi için gereklidir.Özdenetim yapmayanlar,kendilerini tanıyamazlar,hatalarının farkına varamazlar,gelişme göremezler,ileriye gidemezler,ahlaki olgunluğa eremezler.

İnsan özdenetim ile kendini ve sosyal ilişkilerini düzeltir,aile hayatına çeki düzen verir,hatasını anlar,Rabbine yönelir,O’nun af ve mağfiretine sığınır,böylece arınır ve kendine gelir.

Kulluk görevlerini ve Kur’an ahlakını göz ardı edenler,kültürel yozlaşmaya yenik düşenler,milli ve manevi değerlerinde,giyim ve kuşamlarında,yeme ve içmelerinde,söz ve davranışlarında,aile ve sosyal hayatlarında yabancılaşanlar,özdenetimle özlerine dönmeye ne kadar da muhtaçtırlar.

Herkes yarın için önceden ne gönderdiğine bir baksın vesselam…



Kaynak = İsmail Karagöz / Kur’an’dan Öğütler /