Kuran Yurdu

Öğrenilmesi Farz-ı Kifaye Olan İlimler

    Herkesin Öğrenmesi Gereken Farz-ı Kifaye Olan İlimler



    Bizim konumuzu teşkil eden amaca nispetle ilimler şer’i ve şer’i olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılır.

    Şer-i olanlar ; Peygamberlerden öğrenilen ilimlerdir ve ne matematikte olduğu gibi akıl,ne tıpta olduğu gibi deney ve ne de dilbilimde olduğu gibi işitme söz konusu ilimler hakkında bilgi elde edemez.

    Şer-i olmayan ilimler

    Üçe ayrılır;

    Övülen İlimler

    Yerilen İlimler

    Mubah Olan İlimler

    1- Öğrenilmesi övülen ilimler = Tıp ve matematik gibi dünya işlerine yardımcı olan ilimlerdir.Bu ilimler de kendi arasında farz-ı kifaye ve farz olmayıp sadece fazilet olmak üzere ikiye ayrılır ki;

    a- Öğrenilmesi Farz-ı Kifaye Olan İlimler = Tıp gibi,dünya işlerinin idaresi için gerekli olan her çeşit ilimdir.Tıp ilmi vücudun sağlıklı kalmasına duyulan ihtiyaç sebebiyle öğrenilmesi gereken bir ilimdir.Matematik de mirasları taksim etmede,vasiyetlerde vb. hususlarda ihtiyaç duyulan bir ilimdir.Bir beldede söz konusu ilimleri bilen biri bulunmazsa oradakilerin hepsi günahkar olur.Eğer aralarından bir kişi o ilimleri biliyorsa bu yeterlidir ve farziyet diğerlerinden düşer.

    Şu sözümüze sakın şaşırma;

    Tıp ve matematik ilmini öğrenmek farz-ı kifayedir.Aynı şekilde çiftçilik,dokumacılık ve idarecilik gibi asıl olan zanaatları öğrenmek de farz-ı kifayedir,hatta hacamat yapmayı öğrenmek bile böyledir.Çünkü bir beldede uzman bir hacamatçı yoksa halk kısa zamanda ölmeye başlar ve kendilerini ölüme maruz bıraktıkları için günahkar olurlar.Hiç kuşkusuz hastalığı veren devasını da vermiş ve onun nasıl kullanılacağını göstermiştir.Hacamat yapmayı ihmal etmekle vücudu ölüme maruz bırakmak caiz değildir.

    b- Öğrenilmesi Farz Olmayıp Sadece Fazilet Olan İlimler = Matematik ilminin inceliklerini ve tıbbın hakikatlerini vb öğrenmek gibi ihtiyaç duyulmayan hususlardır.Ancak bunları öğrenmek ihtiyaç duyulan ilimlerin değerinin artmasını sağlar.

    Hacamat = Tıpta vücudun bir yerinden kan aldırmak demektir.

    2- Öğrenilmesi Yerine İlimler = Sihir,tılsım,illüzyon ve göz boyamacılık gibi ilimlerdir.

    3- Öğrenilmesi Mübah Olan İlimler = İçerisinde saçma sözler bulunmayan şiirlere,tarihe vb şeylere dair ilimlerdir.

    Şer’i ilimlerin hepsi övülmüştür.Fakat bazen şer-i olduğu zannedilen bazı ilimler onlara karıştırılabilir ve böylece yerilmiş olur.Övülen ve yerilen ilimleri kısımlandırıp şöyle diyoruz:

    Övülen ilimler;

    Asıl İlimler

    Tali İlimler

    Alet İlimler

    Tamamlayıcı İlimler

    olmak üzere dörde ayrılır.

    Birinci kısımdaki asıl olan ilimler olup dört tanedir :

    Yüce Allah’ın Kitabı

    Hz Peygamber (s.a.v)’in Sünneti

    Ümmetin İcması

    Sahabenin (r.a) Eserleri Ve Sözleridir.

    İcmanın asıl ilimlerden biri olmasının sebebi ; Sünnete delalet etmesidir.Sahabe sözleri de böyledir.Çünkü onlar vahyin ve Kur’an’ın inmesine tanık olmuşlar ve başkalarının görmediği hal karinelerini görmüşlerdir.Bazen ibareler,onların karinelerle idrak ettikleri hususları ifade etmez.

    İkinci kısımdakiler tali ilimlerdir ki ; Lafızlarının gereği olarak değil de aklın dikkatini çeken manaları doalyısıyla bu asıl ilimlerden anlaşılmış veya çıkarılmış olan ilimlerdir.Böylece söz konusu asıl ilimler daha kolay anlaşılır hale gelmiş,hatta söylenen lafızdan kastedilen şeyle birlikte başka şeyler de anlaşılmıştır.

    Tıpkı Hz Peygamber (s.a.v)’in ‘Kadı kızgınken hüküm veremez’ sözünden hakimin küçük veya büyük abdesti sıkıştırırken veya açken hüküm vermemesi gerektiğinin anlaşılması gibi.

    Üçüncü kısımdakiler gramer ve lügat ilmi gibi alet ilimlerdir.Bu iki ilim yüce Allah’ın kitabı ve Hz Peygamber (s.a.v)’in sünnetini anlamak için birer alettir.

    Dördüncü kısımdakiler tamamlayıcı ilimlerdir.Bu ilimler,Kur’an ilminde kıraat ve harflerin mahreçleri ilmi gibi lafızla,tefsir gibi mana ile ve nasihi mensuhu,ammı,hassı ve nassı zahiri bilmek gibi,Kur’an’ın hükümleriyle ilgili olmak üzere üçe ayrılır.Bu sons ayılan aynı zamanda fıkıh uslü ilmi adını alır ve Sünneti de içine alır.

    Hadis ve eserlerdeki tamamlayıcı ilimler ise ravileri ve isimlerini,sahabenin isimlerini ve sıfatlarını,ravilerin adaletlerini ve hallerini,müsnedi mürsel olandan ayırmak için ravilerin ömürlerini inceleyen ilimlerdir.Bu sayılanların tümü şer’i ilimler olup hepsi de övülmüştür,hatta farz-ı kifaye olan ilimlerdir.



    Kaynak = İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Hasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C:1 / bkz = 42-44

    Ravi = Rivayet eden,söyleyen , hikaye eden,söyleyen

    Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ

    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.