Müslüman’ın Müslüman Üzerindeki Hakları

Hiç tanımadığın ve görüşmediğin bir Müslümanın sende Müslümanlık hakkı vardır.Adını duyduğunda bu hak daha da kuvvetlenir.

Müslüman’ın Hakları

1- Karşılaştığında selam vermek

2- Davet ettiği zaman icabet etmek

3- Aksırdığı ve arkasından “Elhamdülillah” dediği zaman,”Yerhamükellah” demek

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Sizden biriniz aksırınca,”Elhamdülillah” desin,yanında bulunan bunu duyunca “Yerhamükallah” diye karşılık versin.Aksıran da (son olarak) “Yağfirullahu li ve leküm” desin”.(Hadis sonu)

veya Yehdina yehdi kumullah demesi de uygun görülmüştür.

4- Hastalandığı zaman ziyaret etmek

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Bir Müslüman,kardeşini ziyaret ettiği zaman,Allah onun hakkında şöyle buyurur;

Kendin de güzelsin,ziyarete gitmen de güzeldir.Bu hareketin ile cennette kendine bir yer hazırlamış oldun

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Kul hastalanınca Allah ona iki melek gönderir ve;

Kuluma bakın,gelen ziyaretçilere neler söylüyor ? buyurur.

Eğer kul halinden şikayetçi olmaz ve Allah’a hamdederse melekler onun bu sözünü Allah’a yükseltirler.Esasen Allah onlardan daha iyi bilmektedir.Allah o zaman şöyle buyurur;

Eğer kulumu öldüreceksem,cennete girmesini temin etmek,sağlığına kavuşturacak isem ona eski etinden ve kılından daha iyisini verip, günahlarını affetmek üzerime borç olsun

5- Ölmesi halinde cenazesine iştirak etmek

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

(Herhangi bir müslüman kardeşinin) cenaze namazına katılana bir kırat,cenaze defnedilinceye kadar durana iki kırat sevab vardır(1)Bir kırat, Uhud dağının benzeridir (Bir kırat,Uhud dağının benzeridir)

İbrahim Ziyad,bir topluluğun ölen yakınlarına çok acıdıklarını ve üzüldüklerini gördiği zaman şöyle derdi;

Ona o kadar acıyacağınıza kendinize acıyın daha iyi.Çünkü o üç zorlu hali geçmiş ve kurtulmuştur.

Azraili görmüştür.

Ölüm acısını tatmıştır.

Son nefeste imanlı veya imansız olarak gitme korkusunu atlatmıştır.

6- Senden bir şey sorduğu ve istişare ettiği zaman doğru konuşmak

7- Kendisini gıyabında korumak ve müdafa etmek

8- Kendin için istemediği şeyi,onun içinde istememek ve sevmemek

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Müminlerin birbirlerine karşı sevgi göstermeleri ve merhamet etmeleri bir bedenin haline benzer.Bedenin bir azası rahatsızlanınca bütün beden rahatsızlanır.Onun tedavisi ile meşgul olunursa müslümanlarda birbirlerinin yardımına koşmalıdırlar.(Buhari ve Müslim)

9- Gerek sözleriyle,gerek işleriyle hiç kimseye eziyet etmemektir.

Mücahid anlatıyor ki;

Cehennem ehli öyle şiddetli bir uyuz ve kaşıntı hastalığına yakalanırlar ki onların etleri,kemiklerinden ayrılır.Onlara;

Bu hastalık sizi rahatsız ediyor mu? diye sorulur.Onlar da;
Evet rahatsız ediyor,diye cevap verirler.Onlara şöyle derler;

Bu sizin dünyada iken müminlere vermiş olduğunuz zahmetlerin cezasıdır.

10- Bütün Müslümanlara karşı alçak göüllü davranmak ve onların huzurunda kibirlenmemektir.

11- Onların aleyinde konuşulan sözleri dinleyip onlara ulaştırmaktan sakınmaktır.

12- Bir Müslüman kardeşine darıldığı zaman bunu üç günden fazla uzatmamaktır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Bir Müslümanın başka bir Müslüman kardeşine üç günden fazla dargın durması helal olmaz.İki mü’min bir araya geldiklerinde yüzünü biri o tarafa ve biri de bu tarafa çevirir.Esasen bunlardan daha hayırlı olan önceden selam verendir.

13- İmkanlar elverdiğince herkese karşı iyilik etmek ve ihsan da bulunmaktır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Ehil olsa da olmasa da sen yine de iyilik yap.Eğer yardımı ehline yaparsan çok güzel,fakat ehlini bulamazsan sen iyilik yapmaya ehil olursun

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Eğer iyilik yapacak güçte değilsen bari kötülük yapma.Kötülük yapmaman da nefsin için sevdiğin bir sadakadır.(Buhari)

14- İzin almadan Müslüman kardeşinin evine girmemektir.Kapıyı üç defa çal,açan olmazsa geriye dön

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

İzin istemek üç defa olur.İlk çalmada suküt eder ve kimin geldiğine bakarlar,ikincisin de (izin vermek için) hazırlanır, üçüncü çalmada ise ya kabul eder veya reddedir.

15- Herkes ile güzel geçinmek ve herkesin durumunu göz önüne alarak ona göre hareket etmektir.

16- Büyüklere karşı hürmetkar ve saygılı,küçüklerede şefkatli ve merhametli davranmaktır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Yaşlılara saygı gösteren kimse ihtiyarladığı zaman,Allah ona da saygı gösteren kimseler halkeder.

17- Bir diğer hakda komşu hakkıdır.Müslüman her zaman ve mekan da herkese karşı güler yüzlü, mütebessüm, yumuşak davranmalıdır.

18- Müslüman haklarından biri de sözün de durmaktır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Münafıkların alameti üçtür

. Konuştuğu zaman yala söyler

. Söz verdiği zaman va’dinde durmaz

. Emanete hıyanet eder

19- Bütün insanlara karşı insaflı olmak ve kendisine yapılmasından hoşlanacağı muameleyi başkalarına yapmaktır.

İslam büyüklerinden Hasan-ı Basri diyor ki;

Allah,Hz Adem’e dört vasıfa sahip olması için emir vermiş ve bütün iyi vasıfların bu dört vasıfta toplandığını bildirmiştir.

. Benim için

. Senin için

. İkimiz arasında

. Diğer insanların ortak olanıdır.

Birincisi:  Bana ibadet ederken hiç bir şeyi bana ortak koşma.

İkincisi: Yaptığın ameldir.O amelin mükafatını sana en dar bir günün de veririm.

Üçüncüsü: Senin bana dua etmen ve benim de senin duanı kabul ederek dilediğini vermemdir.

Dördüncüsü: İnsanların sana nasıl arkadaş olmalarını diliyorsan,senin de onlara karşı aynı davranışı göstermendir.

20- Herkese durumuna göre saygılı olmak ve herkese layık olduğu mevkii vermektir.

Rivayet olunur ki;

Hz Aişe,yolculuğa çıktığı bir zaman istirahat için durduğu bir sırada kendisine bir dilenci geldi:

Hz Aişe dedi ki;

Biraz ekmek verin gitsin.

Ondan bir müddet sonra da çadırın önüne karnı acıkan bir atlı geldi ve yemek istedi

Hz Aişe dedi ki;

Onu çadırın odasında yemek üzere davet edin.Hz Aişe’den bunun sebebini sordul ve;
Bunların her ikisi de Allah’ın kuludur.Birine bir parça ekmek vererek gönderdim,diğerini ise çadırın odasına yemeye davet ettin.Bu nasıl eşitliktir dediler ?

Hz Aişe buna şöyle cevap verdi;

Allah halkettiği her insana ayrı bir mevkii vermiştir.Herkesin mevkiine karşı hürmetkar olmak bizim görevimizdir. Asıl maksat gelenin memnun kalmasıdır.Dilenciyi bir parça ekmekle memnun etmek mümkündür.Fakat acıkan bir yolcuya dilenci muamelesi yapmak doğru olmaz.Ona eziyet olur.

21- Müslüman haklarından bir diğeri de müslümanları barıştırmaya gayret etmek ve aralarını bulmaktır.

Enes anlatıyor ki;

Günün birinde Resulüllah’ın huzurunda oturmaktaydık.Resulüllah ön dişleri görülecek şekilde tebessüm etti.Hz Ömer sordu ki;

Ya Resulüllah,anam babam sana feda olsun,sizin gülmenize sebep nedir

Peygamberimiz buyuruyor ki;

Ümmetimden olan iki adam Allah’ın huzuruna çıktılar.Birincisi der ki;

Ya Rabbi,benim hakkımı bu adamdan al ve bana ver.

Allah,o adama;

Onun hakkını ver buyurdu.O adam da;

Ya Rabbi,hiçbir iyiliğim kalmadı neyi vereyim?

Allah hakkı olan adama;

Ne olacak ? Bu adamın verilecek hiç bir iyiliği kalmadı buyurur.

Hak sahibi de şöyle der;

Ya Rabbi,hiç olmazsa benim günahlarımı yüklensin.

Resulüllah bunu anlattıktan sonra ağlamaya başladı ve;

O gün öyle şiddetli ve öyle büyük bir gündür ki,o gün başkalarının günahlarını yüklenmek bir yana,kendi günahının yükünü taşıyamayacağı ve üzerinden atmaya muhtaç olduğu bir gündür buyurdu

Resulüllah daha sonra hadiseyi anlatmaya devam etti;

Allah hak sahibi olana şöyle buyurur;

Başını yukarıya kaldır,gözlerini aç ve cennetin muhteşem köşk ve saraylarına bak

Hak sahibi der ki;

Ya Rabbi ! Cennette gümüşten yapılan şehirleri,altından yapılmış inci ve pırlantalarla işli köşkler görmekteyim.Buraların sahibi hangi şehid,hangi sıddık veya hangi peygambedir

Allah buyurdu ki;

O gördüğün büyük ve gözleri kamaştıran köşkler,onların karşılığını verenlerindir

Adam da şöyle der;

Ya Rabbi ! bu sarayların bedelini kim ödeyebilir ki

Allah da;

Sen ödeyebilir ve onlara sahip olabilirsin buyurur.

Hak sahibi der ki;

Ya Rabbi benim neyim var ki,ben bunları nasıl olur da alabilirim.

Allah da;

Kardeşinin hakkını affedersen,bunlara malik olabilirsin,buyurur

Adam dedi ki;

Bağışladım Ya Rabbi

O zaman,Allah da şöyle buyurur;

Haydi öyle ise arkadaşının elinden tut ve ikiniz birlikte cennete girin

Resulüllah daha sonra şöyle buyurdu;

Allah’tan korkun ve birbirinizin aralarını bulmaya gayret edin.Çünkü Allah kıyamette sizin aranızı bulur

22- Müslümanların haklarından bir diğeri de din kardeşinin hata ve kusurlarını gizlemektir.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Kim (dünyada) iken Müslümanların hata ve ayıplarını örterse,Allah’da o kimsenin hata ve ayıplarını hem dünyada ve hem de ahirette örter

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Ey dili ile iman eden ve imanını kalblerine indirmeyen topluluk ! Müslümanları birbirleriyle çekiştirmeyin.Onların ayıplarını ve gizli hallerini araştırmayın.Çünkü kim din kardeşinin ayıbını araştırırsa,Allah da onun gizli hallerini araştırır ve evinin içinde bile olsa ayıplarını açığa çıkarır

23- Müslümanların haklarından bir diğeri de insanları çekiştirip birbirlerine düşürmeden ve kötü zandan kurtarmak için,kendisinin töhmet altında kalabileceği yerlerden uzak durmasıdır.

24- Müslümanların haklarından bir diğeri de hakkında konuşulan ve adı geçen kimselerin haklı olarak yapacakları işlerde vasıta olarak onlara yardımcı olmak ve mümkün mertebe ihtiyaçlarını görmeye çalışmaktır.Çünkü;

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Böyle ihtiyaçlarını gidermek için bana gelenlere siz de yardımcı olun.Çünkü ben yapmak istediğim bir takım işleri,sizin de yardım ve şefkatte bulunup mükafat kazanmanız için biraz sonraya bırakırım.

25- Müslümanların haklarından bir diğeri de rastladığı kimseyle konuşmazdan evvel,selam vererek onunla musafaha etmektir.Çünkü;

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Evinize girdiğiniz zaman ev halkına selam verin.Çünkü sizden birinizin selam verdiği eve şeytan giremez

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Binekte olan yürüyene,yürüyen oturana,az olanlar çok olanlara,küçükler büyüklere selam verir

Yahudi ve Hristiyanlara sakın benzemeyin.Çünkü Yahudiler parmak işaretiyle,Hristiyanlar ise avuç işaretiyle selam verirler

26- Müslümanların haklarından bir diğeri de imkan dahilinde müslüman kardeşinin can,mal,namus ve ırzını korumak,onu gıyabında savunmak,huzurunda kendisine yardımcı olmaktır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Allah,içinde bulunduğu mecliste bir din kardeşinin aleyhinde konuşmalar yapılırken onu savunmaya muktedir olduğu halde,o yardımı yapmayan kimseyi,hem dünya ve hem de ahirette zelil kılar.Bulunduğu mecliste bir din kardeşinin aleyhinde konuşulurken onu savunmaya muktedir olan ve savunan kimseyi de Allah,hem dünyada ve hemde ahirette yardımına nail eder.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Kim bir Müslümanın ırzı ve şerefi ile oynayıp onun aleyhinde konuşmalar yapılan yerlerde onu savunur ve ona yardımcı olursa,Allah’da ona yardımına muhtaç olduğu şiddetli bir günde yardım eder.Kim de topluluk için de bir müslümanın aleyhinde konuşur ve onu rezil ederek ayıbını açığa vurursa,Allah’da ona onu yardımı seveceği bir günde rezil eder

27- Müslümanların haklarından bir diğeri de,eğer kötü bir kimse ise,onun kötülüğüne tahammül ederek,kendini ondan sakındırmaya gayret etmektir.

28- Müslümanların haklarından bir diğeri de zenginlerden çok fakirlerle beraber olmak,onlarla düşüp kalkmak ve onların yetimlerine ihsan ve iyilikte bulunmaktır.

İslam büyüklerinden Ubade b.Şamil diyor ki;

Cehennemin yedi tane kapısı vardır.O kapılardan üçü zenginler için,üçü kadınlar için ve biri de fakirler için ayrılmıştır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Kim merhamet ederek,elini yetimin başına koyar da okşarsa,elinin dokunduğu tüylerin sayısı kadar sevab kazanır

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Müslüman evlerinden en hayırlı olanlar,içinde iyi muamele gören ve sevilen yetimin bulunduğu evdir.Müslüman evlerinden en kötü olanlar ise,içinde haksızlık yapılan ve kötü muamele gören yetimin bulunduğu evdir

29- Müslümanların haklarından bir diğeri de müslümana nasihat etmek ve onu razı etmeye çalışmaktır.

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Kim kardeşinin bir işi için gece veya gündüz olsun bir saat gezerse,o işi ister yapsın ve isterse yapmasın,iki ay itikaf sevabından daha hayırlı bir iş yapmış olur

Peygamberimiz Hz Muhammed (s.a.v) buyuruyor ki;

Kim bir mü’minin sıkıntısını giderir veya mazluma yardım ederse,Allah o kimseyi yetmiş üç kere mağfiret eder

30- Müslümanların haklarından bir diğeri de kabirleri ziyaret etmektir.Bundan maksat ölüye dua etmek,ibret almak ve kalbi yumuşatmaktır.

İslam büyüklerinden Hatem-i Esam diyor ki;0

Mezarlığa uğramasına rağmen dua etmeyen ve kendi akıbetinin ne olacağını düşünmeyen kimse,hem kendine ve hem de ölülere ihanet etmiş olur.

İslam büyüklerinden Süfyan-ı Sevri diyor ki;

Kabri düşünen,ona duyduğu korku ve endişesini gizleyen ve kendini kabre hazırlayan kimse kabri cennet bahçelerinden bir bahçe şeklinde bulur.Kabri düşünmeyen,ondan gaflet ederek kendini ona hazırlamayan kimse de orasını cehennem çukurlarından bir çukur halinde bulur.



Kaynak= İmam Gazali / el-İhya / C:2 / bkz:573-625