Kuran Yurdu

Madem Herşey Kader İse Yasaklar Neden

    Soru=Olacak bir şey olduktan sonra ona üzülmenin yersiz ve fuzuli olduğunu söylediniz.Niçin fuzuli olsun? O da mukadder değil mi? Zira üzüntü için bir sebep takdir edilmiştir.Sebep tahakkuk edince üzüntünün meydana gelmesi takdir edilmiştir.Sebep tahakkuk edince üzüntünün meydana gelmesi de zaruri olur.Çünkü üzüntü o sebebin müsebbibidir.

    Cevap=Biz,mukadderata alınan şeylerin mutlak vuku bulacağını,olacak bir şey vuku bulduktan sonra ona üzülmenin,fuzuli olduğunu söyledik.Bunun manası ‘üzülmek mukadderatda yoktur,üzülmek mukadderatın haricindedir’ demek değildir.Bilakis ‘olan bir şeye üzülmek boşunadır,faydasızdır’ demektir.Çünkü herkesin de bildiği gibi,olan bir şeye üzülmek,mukadderatı değiştirmez.Zira vuku bulacak bir şeye üzülmenin sebebi sırf cehalettir.Eğer bir şeyin vukuu takdir edilmişse,ondan sakınmak ve üzülmek onun vukuunu önleyemez.Bu,elemin vukuundan korkarak,henüz elem gelmeden ondan korkmak gibi bir şeydir.Yok,eğer o şeyin vukuu mukadderatda yoksa o zaman da üzülmek manasızdır.İşte iki sebepten dolayı,vuku bulmuş veya bulacak bir hadiseye üzülmek fuzulidir.

    Soru=Madem ki mukadderata alınan alınmıştır,o halde şunu yapın,bunu yapmayın gibi emirler neye? Çünkü saadete vesile olacak şeyler de şekavete (bedbahtlık) sebep olacak şeyler de ezelde kararlaştırılmıştır.Bu ezeli karar değişmeyeceğine göre,ameller hususundaki emirler ve nehiler manasızdır.

    • Cevap=Bunun cevabı Resul-i Ekrem’in (s.a.v) şu sözüdür:’Çalışınız! Herkes kendisi için takdir edilene nail olur…!

    Bu hadisin manası şudur;Kendisi için bahtiyarlık takdir edilene bu bahtiyarlık,mutlaka bir sebebe bağlı olarak takdir edilmiştir.O kimsenin kendisi için takdir edilmiş olan bahtiyarlık sebeplrine yapışması mümkündür.Bu sebepler ibadettir,taattir.Yine kendisi için bedbahtlık takdir edilmiş olana bir bedbahtlık,mutlaka bir sebebe bağlı olarak takdir edilmiştir.Bu,o kimsenin,bahtiyarlık sebeplerine yapışmamasıdır.Bahtiyarlık sebeplerine sarılmayan kişi bazen de şöyle düşünür;

    • -Eğer ben bahtiyar isem ibadete lüzüm yok.Yok eğer bedbaht isem amel faydasız.

    Böyle bir düşünce sırf cehalettir.Zira bilmiyor ki,eğer bahtiyar ise bu bahtiyarlık sebebi olan ilim ile ameldir.Eğer kendisine ilim ve amel müyesser olmuyorsa bu durum da bedbahtlığın nişanesidir.Bunu bir misalle açıklayalım;Mesela müctehid derecesinde fıkıh alimi olmak isteyen birisini düşünelim.Onun bu hevesini öğrenince kendisine şöyle diyelim:

    -Madem ki müctehid derecesinde bir arlim olmak istiyorsun,o halde çalış,öğren,gayret et

    O da bize şöyle mukabele etsin

    -Ne lüzüum var çalışmaya canım! Eğer şanı yüce olan Allah,benim müctehid derecesinde alim olacağımı ezelde takdir etdiyse olurum. Çalışmaya lüzum yok.Yok eğer cahil kalmamı takdir etdiyse cahil kalırım.Çalışmak faydasız.

    İşte,bahtiyarlık ve bedbahtlık hususunda yukarıdaki sözleri söyleyen ve ibadete lazım olmadığını iddia eden kişinin mantığı,tıpkı müctehid derecesinde alim olmak isteyen bu şahsın mantığına benzer.Müctehid derecesinde fıkıh alimi olmak isteyen,fakat çalışmaya lüzum görmediğini söyleyen bu şahsa cevaben deriz ki;

    -Eğer sen bu kafayla gidersen,bu senin cahil kalacağına hükmedildiğini gösterir.Çalışmak istemediğine göre cahil kalacaksın demektir.Zira,ezelde müctehid derecesinde alim olacağı takdir edilmiş olan için,kendisini bu dereceye ulaştıracak sebepler de takdir edilir.O da bu sebepleri kullanır.Senin gibi kendisini tembelliğe ve miskinliğe sevkeden düşünceleri kafasından atar.Çalışır,gayret eder, ilim öğrenir.Senin gibi miskinler,müctehid derecesinde fıkıh alimi asla olamazlar.Çalışan ve sebeplere tevessül eden kimse,her zaman gayesine ulaşabilir.Eğer başladığı yolda azimle yürürse ve önüne elınde olmayan bir engel çıkmazsa,müctehid derecesinde bir alim olamaması için bir sebep yoktur.

    İşte bahtiyarlık hususunda da aynı anlayışa sahip olmak gerekir.Bahtiyarlığa ancak şanı yüce olan ,Allah’a temiz bir kalble gelenler erişebilir.Kalbin temizliği ise çalışma ve gayret ile kazanılan bir sıfattır.Tıpkı,nefsi ahlak-ı rezileden temizlemenin ve müctehid derecesin de bir alim olmanın ancak çalışma ve gayret ile mümkün olduğu gibi…!!!



    Kaynak= İmam Gazali / İlahi Ahlak elmaksadül’esna şerh-u esmaillahil’husna) / bkz:186…188

    Çevirmen=Yaman Arıkan

    Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ

    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.