İnsan Neden Dedikodu Yapar?

1- Öfkeyi dindirmek ve hıncını almak için. Şöyle ki, bir insanın yaptığı şeyden dolayı diğeri ona öfkelenir. Adamın öfkesi ne zaman depreşirse, ötekini gıybet eder. Bazen bu öfke kişinin içinde birikir ve oraya yerleşerek kine dönüşür. Bu da sürekli olarak o kişi hakkında çirkin sözler söylemeye sebep olur. Öfke ve kin, gıybete sebep olan çok önemli bir faktördür

2- Arkadaşlarına şirin görünmek, dostlara dalkavukluk etmek ve konuşma sırasında onlara destek vermek için. Dostlar ve arkadaşlar, insanların şeref ve itibarlarını ağızlarına dolayarak eğlenip hoş vakit geçirdikleri zaman kişi onların söylediklerini reddetmesi veya konuşmayı kesmesi halinde kendisini sıkıcı bulacaklarını ve yanından kaçacaklarını düşünür. Bunları düşünen kişi de onların sözlerini destekler ve bu yaptığı şeyin güzel geçinmek olduğunu zanneder.

3 Bir insanın kendisine kastedeceğini ve dil uzatacağını veya edepli birinin yanında halini çirkin göstereceğini hisseden kişi, o adamdan önce harekete geçip yapacağı şahitliğin etkili olmaması için hakkında kötü konuşmaya başlar. Bazen de sonradan yalan söyleyip bu yalanının başta söylediği doğru sözler sayesinde revaç bulmasını sağlamak üzere gıybetini yaptığı kişinin halini açıklama sadedinde önce doğruları söylemekle işe başlar ve şöyle der: Yalan söylemek adetim değildir! Size onun halini haber verdim, durum anlattığım gibidir.

4 Kendisine bir şey isnat edilmesi ve ondan kurtulmak istemesi durumunda kişi, mazeretinin kabul edilmesine zemin hazırlamak için ısrar edilen işi yapanı veya ona ortak olanı zikreder. İnsaflı davranırsa sadece kendini tenzih etmekle yetinir.

5 Tasannu yapmak ve övünmek istemesi. Şöyle ki kişi başkasının kusurlarını söyleyip kendisini yücelterek şöyle der: Filan adam cahildir, anlayışı kıttır, sözü zayıftır. Kişinin bu sözleri söylemekten maksadı kendisinin üstünlüğünü anlatmak ve sözünü ettiği adamdan daha bilgili olduğunu göstermek veya onun yüceltildiği gibi yüceltilip sonra da bundan dolayı ayıplanmaktan kaçınmaktır.

6 Haset etmektir. Şöyle ki bazen kişi insanların övdüğü, sevip onurlandırdığı bir adamı çekemez ve onların söz konusu adamı övmeleri, onurlandırmaları kendisine ağır gelir. Bu durumda adamın sahip olduğu nimetin elinden gitmesini ister ve bunun tek yolunun onu karalamak olduğunu görür. İşte bu hasettir. Haset, öfke ve kinden farklıdır. Çünkü bunlar, öfke ve kin duyulan kişinin insana karşı bir suç işlemesi durumunda ortaya çıkarlar. Oysa bazen insana iyilik yapan bir arkadaşa ve uyum içinde olunan bir akrabaya haset edilebilir.

7 Oyun oynamak, eğlenmek, şakalaşmak ve gülerek hoşça vakit geçirmek için. Şöyle ki kişi burada, taklit yoluyla insanları güldürecek şekilde başkasından söz eder. Biz, bu yolla geçinen bir adam gördük. Bu adam Kur’an okuyucularını, vaizleri, tücarları, Arapçayı düzgün konuşamayan yabancıları ayıplardı

8 Eğlenmek, alay etmek ve küçük görmek. Bunun sebebi kibirli olmak ve alay edilen kimseyi küçük görmektir.

Gıybetin sebeplerinden geriye kalan ve bilgi sahibi havasla ilgili olan üç sebebe gelince, bunlar söz konusu sebeplerin en giriftleri ve en inceleridir. Çünkü bunlar, şeytanın iyilikmiş gibi gösterdiği kötülüklerdir

a Hayretini ve şaşkınlığını ifade ederek şöyle demek: Filan adamın bu yaptığı ne kadar hayret edilecek bir şey! Bazen bunu söyleyen doğru söylemiş olur ve hayreti işlenen kötülüğe yöneliktir. Ancak yapması gereken şey, işlenen kötülüğe hayret edip adamın adını söylememesidir. Şeytan ona, hayretini ifade ederek adamın ismini söylemeyi basit göstermiş ve böylece gıybetçi olmasını sağlamıştır. Kişinin şöyle söylemesi de bu baptandır. Filanca adamın o çirkin cariyesini nasıl sevdiğine ve cahil olan filancanın önünde nasıl oturduğuna hayret ediyorum

b- Merhamet etmek. Kişi, bir insanın başına gelen musibetten dolayı üzülür ve şöyle der: Filanca miskin adamın başına gelen beni üzdü. Bu adamın üzüldüğünü söylerken samimi olabilir ve üzüntüsü ona sözünü ettiği kişinin adını söylemekten kaçınması gerektiğini unutturur, o da adını söyler ve böylece gıybetçi konumuna düşer. Bu gıybeti sebebiyle de üzülmesinin sevabını alamaz

c- Allah için kızmak. Kişi bazen bir insanın yapmış olduğu kötü bir işe kızar, kızdığını açığa vurup kötü işi yapan adamın adını söyler ve böylece tanımayanlara adamı tanıtmış olur

Gusül Abdesti Hangi durumlarda Alınır

Kaynak : İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C: I / bkz : 657-659

Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.