Ramazan, Vahiy ve Hayatın Yeniden İnşası Üzerine

“Bu (Kur’an), kendisiyle uyarılsınlar, Allah’ın ancak tek bir ilâh olduğunu bilsinler ve akıl sahipleri öğüt alsınlar diye insanlara bir bildiridir.” (İbrahim 14/52)

“(Bu Kur’an,) Rabbinizin izniyle insanları karanlıklardan aydınlığa çıkarman için sana indirdiğimiz bir kitaptır.” (İbrahim 14/1)

“Şüphesiz bu Kur’an, en doğru yola iletir.” (İsrâ 17/9)

Kur’an niçin indirildi?

Onu dört duvar arasına hapsetmek için mi?

Sadece belli zamanlarda okunup sevap kazanılacak bir metin olsun diye mi?

Ruhbanî bir hayatın dar çerçevesinde, toplumsal gerçeklikten kopuk bir ibadet kitabı olsun diye mi?

Hayır.

Kur’an, insanı dönüştürmek için indirildi.

Toplumu inşa etmek için indirildi.

Zulmü sona erdirmek için indirildi.

İnsanı insana kul olmaktan kurtarmak için indirildi.

Kur’an Hayattan Kopuk Bir Metin Değildir

Kur’an, Ramazan ayında indirildi:

“Ramazan ayı ki, insanlara yol gösterici, doğruyu ve yanlışı ayırt edici olarak Kur’an o ayda indirilmiştir.” (Bakara 2/185)

Bu ayet bize şunu öğretir: Kur’an bir hidayet rehberidir. Hidayet ise yalnızca bireysel ibadetle sınırlı değildir. Hidayet; düşüncede, siyasette, ekonomide, hukukta, ailede, eğitimde ve yönetimde doğru istikameti gösterir.

Kur’an, Mekke’de indi. Mekke’de ne vardı?

Putperestlik vardı.

Ekonomik sömürü vardı.

Sınıf ayrımı vardı.

Kadınların aşağılanması vardı.

Güçlünün hukuku vardı.

Kur’an bunların hiçbirine sessiz kalmadı.

Çünkü Kur’an, hayattan bağımsız bir metin değildir. O, hayatın merkezine inmiştir.

Kur’an’ın İniş Gayesi: Tevhid ve Özgürleşme

Kur’an’ın temel mesajı tevhiddir.

“Hüküm yalnız Allah’ındır.” (Yusuf 12/40)

Bu ayet, yalnızca bireysel inanç alanına ait değildir. Hüküm, yani nihai otorite, değer koyma hakkı, helal-haram belirleme yetkisi yalnız Allah’a aittir.

Bu ilke:

Ahlâkta,

Hukukta,

Ekonomide,

Siyasette,

Toplumsal düzenin tüm alanlarında geçerlidir.

Kur’an’ın ilk mücadele ettiği şey şirktir. Şirk yalnızca putlara tapmak değildir. Şirk; Allah’ın yerine başka otoriteleri mutlaklaştırmaktır.

“Onlar, hahamlarını ve rahiplerini Allah’tan başka rabler edindiler.” (Tevbe 9/31)

Bu ayet, dini tahrif ederek otorite haline gelen yapılara da işaret eder. Kur’an, insanı her türlü beşerî tahakkümden kurtarmak için gelmiştir.

Kur’an Toplumsal Hayata İndi

Kur’an:

Yetimin malını korudu.

Kadına miras hakkı verdi.

Faizi yasakladı.

Adaleti emretti.

Zulmü yasakladı.

Irkçılığı reddetti.

Emaneti ehline vermeyi emretti.

“Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.” (Nisâ 4/58)

Bu ayet yalnız bireysel ahlâk çağrısı değildir; aynı zamanda bir yönetim ilkesidir.

“Ey iman edenler! Adaleti titizlikle ayakta tutan kimseler olun.” (Nisâ 4/135)

Adalet ayakta tutulacak bir sistemdir. Bu, sosyal düzenle ilgilidir.

Kur’an’ın indiği toplumda faiz sistemi vardı. Kur’an bunu yıktı:

“Allah faizi yok eder, sadakaları artırır.” (Bakara 2/276)

Bu ekonomik bir devrimdir.

Kur’an’ın indiği toplumda güçlü olan zayıfı eziyordu. Kur’an buna karşı çıktı:

“Zulmedenlere meyletmeyin, yoksa size ateş dokunur.” (Hûd 11/113)

Bu siyasal bir bilinçtir.

Kur’an Devlet ve Yönetim İçindir

Kur’an, yalnızca kalplere değil, düzene de hitap eder.

“Onlar ki, kendilerine yeryüzünde imkân verdiğimizde namazı kılarlar, zekâtı verirler, iyiliği emreder kötülükten sakındırırlar.” (Hac 22/41)

Bu ayet, iktidar ve imkân sahibi olunduğunda nasıl bir düzen kurulacağını anlatır. Namaz bireysel bir ibadettir; fakat zekât, iyiliği emretmek ve kötülüğü engellemek toplumsal düzenle ilgilidir.

Kur’an’ın amacı yeryüzünde Allah’ın ölçülerinin hâkim olmasıdır.

“Allah, iman edip salih amel işleyenlere, kendilerinden öncekileri halife kıldığı gibi onları da yeryüzünde halife kılacağını vaat etti.” (Nur 24/55)

Bu, bir medeniyet vaadidir.

Kur’an Karanlıktan Aydınlığa Çıkarmak İçin İndi

“Allah, iman edenlerin velisidir; onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır.” (Bakara 2/257)

Karanlık nedir?

Cehalet karanlığı

Zulüm karanlığı

Sömürü karanlığı

Şirk karanlığı

Beşerî tahakküm karanlığı

Aydınlık nedir?

Tevhid

Adalet

Merhamet

Hakkaniyet

İnsanın özgürleşmesi

Kur’an, insanlığın kurtuluş projesidir.

Ramazan: Vahyin Yeniden Diriliş Ayı

Ramazan yalnızca aç kalma ayı değildir. Ramazan, vahyin indiği ayın yıldönümüdür. Bu ay:

Kendimizi Kur’an’a açma ayıdır.

Hayatımızı vahyin terazisinde tartma ayıdır.

Şirkten arınma ayıdır.

Tevhidi yeniden idrak etme ayıdır.

Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurur:

“Sizin en hayırlınız Kur’an’ı öğrenen ve öğreteninizdir.” (Buhârî)

Kur’an’ı öğrenmek sadece harfleri öğrenmek değildir; onu hayata taşımaktır.

Bir başka hadiste:

“Kur’an, ya senin lehine ya da aleyhine delildir.” (Müslim)

Kur’an’ı hayattan koparırsak, o bizim aleyhimize delil olur.

Parçacı Dindarlık ve Büyük Yanılgı

Bizler zamanla Kur’an’ı parçalı okuduk:

İbadeti aldık, adaleti ihmal ettik.

Namazı aldık, ekonomik ahlâkı ihmal ettik.

Ramazan’ı yaşadık, sosyal sorumluluğu unuttuk.

Tevhidi dilde tuttuk, hayatta çoğul otoriteler oluşturduk.

Oysa Kur’an bütündür.

“Yoksa siz Kitab’ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz?” (Bakara 2/85)

Bu ayet, parçacı yaklaşımın tehlikesini ortaya koyar.

Tevhid: Yeryüzünde Allah’ın Egemenliğini İdrak

Tevhid yalnız “Allah birdir” demek değildir. Tevhid:

Hayatı Allah’ın ölçülerine göre düzenleme bilincidir.

Şirki her alanda reddetmektir.

Beşerî mutlak otoriteleri ilahlaştırmamaktır.

Hükmün yalnız Allah’a ait olduğunu kabul etmektir.

Bu bilinç, insanı özgürleştirir.

Çünkü insan ya Allah’a kul olur ya da başka bir şeye.

Kur’an, insanı kula kulluktan kurtarmak için indi.

Bu Ramazan Kur’an’ı Nasıl Okuyalım?

Bu yıl Kur’an’ı:

Sadece hatim için değil, hayat için okuyalım.

Sadece seslendirmek için değil, anlamak için okuyalım.

Sadece bireysel huzur için değil, toplumsal diriliş için okuyalım.

Kendimizi inşa etmek için okuyalım.

Kur’an bize açılmak ister. Fakat önce biz ona açılmalıyız.

Aklımızı, zihnimizi, kalbimizi vahye teslim etmeliyiz ki vahiy bizi dönüştürsün.

Kur’an Bir Medeniyet İnşasıdır

Kur’an:

Bir ibadet kitabıdır ama sadece ibadet kitabı değildir.

Bir ahlak kitabıdır ama sadece bireysel ahlak kitabı değildir.

Bir hukuk kitabıdır ama sadece ceza hükümleri kitabı değildir.

Bir siyaset kitabıdır ama yalnızca yönetim teknikleri kitabı değildir.

Kur’an bir hayat kitabıdır.

Yeryüzünde:

Adalet hâkim olsun diye,

Şirk son bulsun diye,

İnsan insana kul olmasın diye,

Zulüm yıkılsın diye,

Karanlıklar aydınlığa dönüşsün diye indirildi.

Ramazan, bu hakikati yeniden hatırlama ayıdır.

Kur’an’a dönmek; hayata dönmektir.

Kur’an’a teslim olmak; insanı ve toplumu yeniden inşa etmektir.

Ve tevhidi idrak etmek; yeryüzünde Allah’ın ölçülerini esas almakla mümkündür.

Rabbimiz bizi, Kur’an’ı yalnız okuyanlardan değil; onu anlayan, yaşayan ve hayatın merkezine yerleştirenlerden eylesin.