İnabe Çeşitleri Ve Allah’a Söz Vermek

İnabe Çeşitleri Ve Allah’a Söz Vermek



İnabe iki türlüdür.

Birincisi : Allah’ın rububiyetine yöneliktir.Bu fiil bütün mahlukatı kapsamaktadır.Mü’min,kafir , iyi ve günahkar her insan O’nun rububiyetine yönelmektedirler.Nitekim “İnsanlara bir zarar dokunduğunda Rablerine yönelerek O’na yalvarırlar (1)” ayeti de bu hususu bildirmektedir.Bu tür yönelme bir zarara uğrayıp da dua eden herkesi içine alır.Gerçek de böyledir.Bu yönelme Müslüman olmayı gerektirmez.Müşrik ve kafirler de o hallerine rağmen O’nun rububiyetine yönelebilirler.

Nitekim yüce Allah böyleleri hakkında :

“Sonra onlara bir rahmetimi tattırınca bir de bakarsın ki onlardan bir grup kendilerine verdiğimiz (nimete) karşı nankörlük etmek için Rablerine ortak koşarlar (2)” buyurarak O’nun rububiyetine yönelmenin şirk ve küfrü ortadan kaldırmadığını bildirmiştir.Onların inabetten sonra halleri budur.

İkincisi = Allah’ın uluhiyetine kulluk ve muhabbetle yönelme olup O’nun dostlarının inabesidir.Bu tür yönelmede dört esas bulunur:

  1. Allah’ı Sevmek
  2. O’na boyun eğmek
  3. O’na yönelmek
  4. O’ndan başkasından yüz çevirmek

‘Allah’a yönelen kimse’ ismini almaya ancak bu dört esas fiili işleyenler layık olurlar.Selef uleması bu kelimeyi bu manalarda tefsir etmişlerdir.

Yönelme (inabe) kelimesi

Koşma,dönme ve yaklaşma manalarını da ihtiva eder.Buna göre Allah’a yönelen kimse,O’nun rızasına koşan,her zaman O’na dönen ve O’nun sevdiği şeylere yaklaşan kimse demektir.

Menazil müellifi bu hususta şöyle demektedir: İnabe kelimesi lügatta mutlak olarak dönme,dini bakımdan ise Allah’a dönme manasına gelir.Allah’a yönelme üç fiilden ibarettir ki bunlar;

Allah’a özür beyan etmek için döndüğü gibi nefsini ıslah etmek için de dönmek
Söz vermek için döndüğü gibi sözünü yerine getirmek için de dönmek
Davetine sözlü olarak icabet ettiği gibi hal ve gidaşat ile de icabet ederek O’na dönmektir.

Bu sözlerin açıklaması şudur:

Tevbe eden kul özür dilemek ve günahları bırakmak suretiyle Allah’a dönmüş olur.Ancak bunun Allah’a itaat etme hususunda bir gayret ve samimiyetle tamamlaması gerekir.Nitekim Allah Teala “Ancak tevbe edip inanan ve faydalı işler yapanlar… (3)” ve “Ancak tevbe edip (durumlarını düzeltenler)… (4)” buyurmuştur.Bu ayetler amelsiz tevbenin bir işe yaramadığını,her halükarda tevbeden sonra iyi amele,kötü fiili terk,sevilen fiili işleme,ma’siyetten sıyrılma ve taatle bezenmenin olduğunu ifade eder.

Keza kul kendisinden söz alındığında Allah’a döndüğü gibi,o sözünü yerine getirme ile de O’na dönmesi icab eder.Madem ki ilk başta söz vermek suretiyle O’na dönmüştür,o halde söz verdiği işleri yaparak da dönmesi gerekir.Aslında din baştan sona bir söz verme ve sözünü yerine getirmeden ibarettir.Çünkü Cenab-ı Allah kendisine itaat etmeleri hususunda bütün mükelleflerden söz almıştır.

Mesela Allah Teala melekleri vasıtasıyla veya Musa (a.s)’da olduğu gibi doğrudan doğruya peygamberlerinden söz almıştır.Peygamberleri vasıtasıyla ümmetlerden,ulema vasıtasıyla ümmilerden söz almıştır.Sözünü yerine getirenleri övmüş,onları ödüllendireceğini haber vermiştir.

“Ve kim Allah’a verdiği sözü tutarsa,Allah ona büyük bir mükafat verecektir (5)”

“Sözü de yerine getirin,çünkü (insan) sözünden sorulacaktır (6)”

“Antlaşma yaptığınız zaman Allah’ın ahdini (O’na verdiğiniz sözü) tam olarak yerine getirin (7)”

ve “Antlaşma yaptıkları (söz verdikleri) zaman antlaşmalarını (sözlerini) yerine getirirler (8)” gibi ayetler bu hususu açıkça göstermektedir.

Bu ayetlerde övülen sözünü yerine getirme fiili hem Allah’a verilen sözü iman,itaat ve ihlasla yerine getirme , hem de insanlara verilen sözü yerine getirmeyi içerir.Nitekim münafıklık alametlerinden biri olarak ‘sözünü yerine getirmeme”yi ifade eden hadiste bahsedilen vefa da bu kabiledendir.

Binaenaleyh,sözünü yerine getirmeyen kimse Allah’a yönelmemiş demektir.NitekimO’na söz vermeyen insan da kendisine yönelmemiştir.Yönelme ancak Allah’a söz verme ve o sözü yerine getirme ile gerçekleşebilir.

Allah’a sözlü icabetle olduğu gibi,hal ve tavırla da yönelmenin manası ise şöyledir:

Allah,kulunu dinine davet etmiş,kul da ‘Buyur ya Rabbi’ diyerek icabet etmiştir.Bundan sonra bu sözü tasdik edecek bir hal ve tavırda bulunması gerekir.Çünkü haller sözleri ya doğrular veya yalanlar.Her bir sözün doğruluk veya yalanlığını isbat eden bir halin bulunması mutlaka gerekir.

Kişi sözleriyle Allah’a icabet ettiği gibi , hal ve gidişatıyla da O’na icabet etmek durumundadır.

Nitekim Hasan el-Basri şöyle demiştir;

Ey Ademoğlu ! Senin söz ve amelin vardır.Ancak amelin sözünden daha evladır.Senin gizli ve aşikar yanın vardır.Gizli yanın da aşikar yanından daha önemlidir.

Allah’a Dönmek (Rücu)



Kayna =İbn Kayyım el-Cevziyye / Medaricu’s Salikın / bkz = 393-395

(1-Rum 33) ; (2-Rum 33-34) ; (9-Furkan 70) ; (4-Bakara 160) ; (5-Feth 10) ; (6-İsra 34) ; (7-Nahl 91) ; (8-Bakara 177)”

Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.