Helak Edici Şeylerin 4/1’i Olan Kitabu Zemmi Gurur

Hamd Allah’adır.Bütün işlerin anahtarı O’nun elindedir,iyilik ve kötülükler onun kudretindedir.Dostlarını karanlıktan aydınlığa çıkarmış ve ezeli,yani başlangıcı olmayan ilminde inanmayacaklarını bildiği düşmanlarını da şehevi isteklerinin bataklığına batırmıştır (Çelişkiye düşerseniz Kaderle İlgili Meselelere bakınız)

Kıyamet gününe kadar devam edecek olan salat ve selam,insanlardaki şüphe karanlıklarını aydınlatarak,nurlu yolu gösteren Hz Mıhammed’i dünyanın ve şeytanın aldatamadığı onun ailesine ve ashabı üzerine olsun.

Mutluluğun anahtarının vera ve uyanıklık,şikayetin kaynağının ise gaflet ve aldanmak olduğunu unutma.Allah’ın kullarına verdiği nimetlerin en büyüğü iman ve marifettir.Buna da ancak gizli alemleri duyabilen,basiret nuru ile genişleyen kalble ulaşılır.Küfürden ve günahtan büyük felaket de olmaz.Bunu da ancak bilgisizlik karanlıklarında körelen kalbler çağırır.Basiretliler için;

Yüce Allah buyuruyor ki;

Mü’minin kalbinde,nurunun sıfat’ı:İçinde ışık bulunan bir kandil yuvasına benzer.O,ışıkta cam bir koruyucu içinde;o cam koruyucu sanki (parlayan) incimsi bir yıldız.Bu lamba güneşin doğuşunda ve batışında gölgeye düşmeyen mübarek bir zeytin ağacının yağından tutuşturulur.Bu öyle bir yağdır ki,ateş değmese bile neredeyse gene aydınlık verecek (Nur’35)

  • Kalpleri kararanlar içinde;

Yüce Allah buyuruyor ki;

Yahut derin bir denizdeki karanlıklar gibidir.O denizi bir dalga buruyor;üstünden bir dalga daha,(gökteki yıldızları kaplayan) bir bulut var. Bunlar birbiri üzerine yığılan karanlıklardır.İnsan elini uzatsa bile nerde ise onu bile göremeyecek.Allah’ın doğru yolu göstermediği kimsenin nuru olmaz (Nur’40)

Akıllı olanlar Allah’ın doğru yolda olmalarını istediği ve kalblerini İslam ile ve doğru ile genişlettiği kimselerdir.

Aldananlar ise Allah’ın kendi iradeleri ile saptırdığı ve kalblerini hakkı kabul edemiyorsak derecede daralttığı kimselerdir.aldanmışı doğru yola girmeyen ve görmeyen,kalp gözleri kör,körlükte ve bilgisizlik karanlığında kalmış,nefsin isteklerini rehber ve şeytanı kılavuz kabul eden kimsedir.Dünyada iken kalpleri iman nuru ile aydınlanmayan ve basiretleri körleşenlerin ahiretteki körlüğü daha şiddetli ve yolları daha sapıktır.

Şikayetlerin temeli ve afetlerin kaynağının gurur ve aldanma olduğunu bildikten sonra,gururdan korunmanın yolunu,gururun etkili olması ve yollarının açıklanması gerektiği gibi,ekseriya gurur hastalığına nereden ve nasıl düşüldüğünün geniş olarak izahı da gereklidir.Kulların içinden başarılı olanlar afetlerin ve bozukluğun giriş mahallini bilen ve ondan kendini koruyan ve kalp gözü gören basiretli insanlardır.

Şimdi biz gurur yollarının çeşitlerini kalbi kötü olduğu halde başlarken güzel görünerek,iyiler,bilginler ve kadınlardan aklananları izah etmeye çalışacağız.Onların gafletlerini ve nasıl gaflet edip aldandıklarını bildireceğiz.Bunların sayılamayacak kadar çeşitleri varsa da ben vereceğim.Örneklerle,başkasına lüzum kalmayacak derecede hepsini izaha çalışacağım.Aldananların toplandıkları fırkaların sayısı çok ise de,bunların hepsini dört grupta açıklamak mümkündür:

  1. Alimler
  2. Abidler
  3. Tasavvuf Ehli
  4. Mal Sahipleridir.

Bu bölümlerin hepsinin içinde ayrıca çeşitli aldanma yolları mevcuttur.Bunların bir bölümü kötü olan şeyi iyi görür.Haram mal ile cami yapıp onları süsleyenler gibi.

Bir bölümüde yaptıkları işin Allah için mi,kendileri için mi olduğunu anlamayan ve bilmeyen kimselerdir.Halkın sevgisini kazanmayana çalışan va’zlar böyledir.

Bunların bir bölümü önemliyi çok daha önemli olan şey üzerine tercih eder,bir kısmı nafileyi farzdan öne alır.Bir diğeri de özü bırakıp kabukla meşgul olur.Namazda aranan huzuru bırakır,harflerin mahrecinden çıkmasıyla uğraşır.

Buna benzer bir çok çeşitleri vardır ki,bunları örnekler vererek açıklamak yerinde olur.



Kaynak= İmam Gazali / İhyau Ulumi’d-Din / C:3 / bkz:1041-1042