Gıybet Çeşitleri

Kalp İle gıybet Etmek

Kalbin gıybeti, Müslümanlar hakkında kötü zan beslemesidir. Zan ise, nefsin güvenip dayandığı ve kalbin meylettiği şeydir. Yüce Allah bu hususta şöyle buyurmaktadır: Zannın çoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır (Hucurat 12).

Tavili mümkün olmayan bir şey olmadığı sürece, senin bir Müslüman hakkında kötü zan beslemeye hakkın yoktur! Muhtemel olan hiçbir delilin, tasdik edilmesi caiz değildir. Kalbin bu zanla oturup kalktığının alameti, o kişi hakkında daha önce hissettiği duyguların değişmesi, ondan kaçması ve onu huysuz bulmasıdır. Fakat adil birisi o kişi hakkında, sana böyle bir şeyi haber verir ve zannın onu tasdik etmeye meylederse, o zaman mazur sayılırsın.

Çünkü onu yalanlasan, yalan söylediğini zannetmiş olmakla, adil kişiye karşı suç işlemiş olursun. Bu da kötü zandan sayılır. Birisine iyi zan besleyip, diğerine kötü zan beslemek doğru değildir. Aksine iki kişi arasında bir düşmanlık ve haset bulunup bulunmadığını araştırman, ondan sonra elde ettiğin neticeye göre zannını değerlendirmen gerekir.

Aklına bir Müslüman hakkında kötü bir düşünce geldiği zaman, onu daha çok koruman ve kendisi için hayır dua etmen gerekir. Çünkü bunu yapmak şeytanı küplere bindirir ve onu senden uzaklaştırır. Dua ve koruma ile meşgul olacağından korktuğu için, artık aklına kötü düşünceler sokmaz.

Bir Müslümanın yanlışını gördüğün zaman, gizlice ona nasihat et, gıybetini yapma! Ona öğüt verdiğin zaman, seni yüceltip onu küçük görmeleri için, eksiğini gördüğünden dolayı sevinmiş olduğun halde, ona öğüt verip de öğüt verme  küstahlığı sayesinde, onun karşısında yücelmeye kalkma. Üzülmüş olduğun halde, senin amacın onu günahtan kurtarmak olsun!

Tıpkı bir kusur işlediğinde kendin için üzüldüğün gibi;

Sen nasihat etmeden, onun bu yanlıştan dönmesini, nasihati sayesinde dönmesinden daha çok istemen gerekir. Bunu yaptığın zaman, hem öğüt verme, hem başına gelen musibete üzülme ve dini hususunda ona yardım etme sevabını birlikte kazanmış olursun.

Kötü zannın meyvelerinden biri de, insanların kusurlarını araştırmandır. Çünkü zanla yetinmez ve araştırıp gerçeği öğrenmek ister. Bu yüzden de casusluk yapıp insanları izlemekle meşgul olur. Oysa bu yasaklanmış bir davranıştır, çünkü Müslümanın gizli olan bir şeyini ortaya çıkarmaya sebep olur.  Eğer söz konusu gizli şey ortaya çıkmamış olsaydı, kalbin o Müslüman’a karşı daha güzel duygular besleyecekti.



Kaynak: İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C: 1 / bkz : 660-661

Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.