Kuran Yurdu

Çocukların Eğitilmesi Terbiye Edilmesi Ve huylarının Güzelleştirilmesi

    Çocuk,anne babasına verilmiş bir emanettir.Çocuğun kalbi çok değerli,sade,bütün nakış ve suretlerden arınmış bir mücevherdir.Çocuğun kalbi her nakşı işlemeye kabiliyetli ve kendisine verileni almaya müsaittir.Çocuk iyilik yapmaya alıştırılır ve ona iyilik yapmak öğretilirse,iyilik yaparak yetişir ve annesi,babası ve öğretmeni yaptığı her iyiliğin sevabında ona ortak olurlar.Çocuk kötülük yapmaya alıştırılır ve hayvanların ihmal edilmesi gibi ihmal edilirse sıkıntıya düşüp helak olur ve bunun günahı onun velisi olan kişiye aittir.Yüce Allah bu hususta şöyle buyurmaktadır: Kendinizi ve ailenizi,yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun (Tahrim 6).Ebu Talib el-Mekki (r.a),bu ayetin tefsiri sadedinde şöyle demiştir: Onlara ilim öğretin ve ilim öğrenin.

    Hiç kuşkusuz,bir baba çocuğunun dünyada ateşte yanmasını istemez.Bu durumda onun ahiret ateşinde yanmasını evleviyetle istememesi gerekir.Çocuğu korumak,onu eğitmek,terbiye etmek,güzel ahlakı öğretmek ve kötü arkadaşlardan korumakla olur.Çocuğu lüks içerisinde yamaya alıştırmamak,süsü ve şatafatı sevdirmemek gerekir ki büyüdüğünde bütün ömrünü bunları elde etmek için geçirmesin.Çocuğu daha ilk yaşlarından itibaren kontrol altında tutmak,süt emzirme ve büyütülmesinde helal yiyen,dindar ve saliha bir kadını görevlendirmek gerekir.Çünkü süt emziren kadının haramdan meydana gelen sütünde bereket yoktur.Çocuk böyle bir kadının sütüyle yetişip büyürse hamuru pislikle yoğrulmuş olur ve bundan dolayı mizacı pis şeylere meyleder.

    Çocukta mümeyyiz olma alametleri belirdiği zaman bunların ilki haya ve utanma duygusu olur.Bunun sebebi,akıl nurunun onu aydınlatmasıdır.Bu duygu onun asil ve seçkin olacağının müjdecisidir.Çünkü utanma duygusu huyların itidalli ve kalbin  saf olduğunu gösterir.Bu ise çocuk ergen olduğunda aklının kamil olacağına alamettir.Böyle bir çocuğun eğitiminde utanma duygusundan yararlanılır.

    Çocuğa hakim olan ilk sıfat yeme hırsıdır.Bundan dolayı çocuğa besmele çekmek,sağ elle yemek,lokmaları küçük olarak yutmak vb yeme içme adabını öğretmek gerekir.Katığa alışıp da onu her zaman olması gereken bir şey gibi görmemesi için bazı vakitlerde çocuğa sadece ekmek yedirmelidir.Çok yemek yemeyi çocuğa çirkin bir şey olarak tanıtmak gerekir.Çünkü çok yiyen adam hayvanlara benzer.Renkli ve ipekli elbiseler yerine,çocuğa beyaz elbiseler giymeyi sevdirmeli ve böylece bu giysilerin kadınlar ve kadınsı hareketler yapan erkekler (hünsa/muhannes) tarafından giyildiği anlatılmalıdır.Çocuğun lüks içerisinde yaşamaya alıştırılmış olan çocuklarla ve onu böyle bir hayata teşvik edici sözler söyleyecek kimselerle birlikte olması engellenmelidir.Çünkü çocuk daha ilk yaşlarında ihmal edilirse kötü ahlaklı biri olup çıkar.

    Daha sonra mektepte çocuğa Kur’an ve kalbine salih kimselerin sevgisini dikmek için iyi insanlara ait hikayeler öğretilmeli,aşktan ve aşıklardan söz eden şiirler ezberletilmemelidir.Çocukta güzel bir huy veya övgüye değer bir davranış belirdiğinde onu onurlandırmak,kendisini sevindirecek bir şeyle ödüllendirmek ve insanların önünde övmek gerekir.Bazı hallerde çocuk aksi davranışta bulunursa görmezlikten gelmeli,yüzüne vurulmamalıdır.Çünkü bunu çocuğun yüzüne vurmak bazen ona cesaret verir ve daha sonra yaptığı bir kötülüğün yüzüne vurulmasına aldırış etmez olur.Çocuk aynı hatayı tekrar ederse kimsenin olmadığı bir yerde azarlanır ve insanların onun bu halini öğrenebileceği söylenerek korkutulur.Bu durumdaki çocuğu çok fazla azarlamamalıdır.Çünkü bu,onun kendisini kınayan sözlere artık önem vermemesine yol açar.

    Baba,sözünün heybetini muhafaza etsin ve çocuğunu her zaman değil,ara sıra azarlasın.Annenin çocuğu babasıyla korkutması ve onun utanç verici şeyler yapmasına engel olmak gerekir.

    Çocuğun gündüz vakti uyumasına engel olunmalıdır.Çünkü gündüz uykusu tembellik yapar.Geceleyin uyumasına engel olunmamalı ancak uzuvlarının kuvvetlenmesi için yumuşak yatakta yatırılmamalıdır.Böyle yapılmazsa vücudu incelip yumuşar ve lükse alışıp onsuz yapamaz hale gelir.Çocuk yatak,giysi ve yiyecek konusunda sertliğe alıştırılmalıdır.Tembelliğe meyletmemesi için gündüzün bir kısmında yürümeye,harekete ve idman yapmaya teşvik edilmelidir.Akranlarına karşı anne babasının sahip oldukları şeylerle veya yedikleri,giydikleri şeylerle övünmesine engel olunmalıdır.Çocuğa, onunla birlikte olanlara karşı mütevazi ve cömert olma alışkanlığı kazandırılmalıdır.Kendisi gibi bir çocuktan bir şey almasına engel olunmalı,almanın adilik ve alçaklık,vermenin ve cömertlik etmenin ise yücelik olduğu ona öğretilmelidir.Onun yanında,altın ve gümüşü sevmenin kötü bir şey olduğu vurgulanmalıdır.

    Çocuğa bir mecliste otururken tükürmeme,esnememe, başkasının önünde sümkürmeme,hiç kimseye arkasını dönmeme,ayak ayak üzerine atmama alışkanlığı kazandırılmalıdır. Çok konuşmasına engel olunmalı,cevap vermek dışında konuşmamaya,kendisinden büyük biriyle konuşurken onu güzel bir şekilde dinlemeye,büyük biri geldiğinde kalkmaya ve onun önünde oturmaya alıştırılmalıdır.Boş ve çirkin sözler söylemesine ve bu şekilde konuşanlarla birlikte olmasına engel olunmalıdır.

    Çocukları eğitmenin esası onları kötü arkadaşlardan korumaktır.Çocuk okuldan çıktıktan sonra eğitimin verdiği yorgunluğu üzerinden atıp dinlenebileceği güzel bir oyunla vakit geçirmesine izin verilmelidir.Bu hususta şöyle denilmiştir: Kalpleri dinlendirin ki kendini zikre verebilsin.

    Çocuğa ana babasına ve öğretmenine itaat edip saygı göstermesi öğretilmelidir.Çocuk yedi yaşına geldiğinde namaz kılması emredilir ve alışkanlık haline getirmemesi için abdest almadan namaz kılmasına müsamaha edilmez.Yalan konuşmaması ve hainlik etmemesi için korkutulmalıdır.Ergenlik çağına iyice yaklaştığında işlerin sırları ve gizli yanları onlara anlatılır.Çocuğa yemeklerin birer ilaç olduğu,bunları yemekten maksadın bedeni Allah’a ibadet etme hususunda takviye etmek olduğu,dünyanın sürekli olmadığı,ölümün gelip dünya nimetlerini kesintiye uğratacağı,ölümün her an pusuda olduğu ve akıllı olan kişinin ahireti için azık toplayan adam olduğu öğretilir.

    Çocuk küçük yaştan beri doğru bir şekilde yetiştirilmişse nakışın taş üzerinde kalıcı olması gibi bunlar onun kalbine kazınır ve kalıcı olur.Eğer bu şekilde yetiştirilmemişse kalıcı olmaz ve söylenenler kalbinden çıkıp gider.



    Kaynak : İbnü’l-Cevzi / Minhacü’l-Kasıdin Ve Müfidü’s-Sadıkin / C: I / bkz : 608-610

    Okuduğunuz Makaleyi Paylaşmak İster Misiniz?
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ

    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.