Başlık Parası Caiz Midir?

Başlık Parasının İslam Hukukundaki Yeri Nedir?



Soru : Bazı yörelerde evlenecek kızın babası mehir dışında damat adaylarından başlık parası adı ile bir meblağ almakta ve bunu kendi mülküne katmaktadır.Böyle bir para alması caiz midir?

Cevap :Ebu Hanife’ye göre,kadın için mehrin dışında kız babasına bir meblağın verilmesi caiz değildir.1917 tarihli Osmanlı Hukuki Aile kararnamesi 89 ve 90. maddelerde bu esas şöyle kanunlaşmıştır:

Mehir,evlenmiş olan kadının hakkı olup,onunla çeyiz yapmaya zorlanamaz.Bir kızı evlendirmek veya teslim etmek için ana-baba veya hısımlarının kocadan akçe veya başka bir eşya almaları memnudur.

Yalnız Ahmed b. Hanbel,baba için mehir yanında başka bir meblağ alma hakkını tanımış ve Mısır’dan Medyen yöresine giden Hz Musa’nın orada Hz Şuayb’ın kızıyla evlenmek için sekiz yıl çobanlık yapmasını delil olarak göstermiştir.

Ancak şunu da belirtelim ki bir kızla evlenebilmek için böyle bir başlık parası vermek zorunda kalan için sakınca bulunmaz.Başlık parası veren bakımından bu bir cebri bağış niteliğinde bir tasarruf olur.Alan bakımından ise,hür bir insan satılamayacağı için bir çeşit rüşvet sayılır ve caiz olmaz.

Osmanlı Devleti Uygulamasında başlık ve benzeri fuzuli harcamalara engel olmak için Tanzimattan sonra İzdivaç ve Tenakuh Maddesi Hakkında tenbihatı Havi İlanname çıkarılmıştır.Hatta Şafiilere göre,kızı evlendirecek velinin adaletli olması gerektiği için,başlık parası isteyen veli bu niteliğini kaybeder ve evlendirme hakkı daha sonraki veliye geçer

Sonuç olarak;

Kız vermelerde yalnız mehir konusu açık pazarlık konusu yapılmalı,bunun miktarı ve teslim zamanı belirlenmelidir.baba bunun  dışında bir para talep etmemelidir.Ancak kız ve erkek tarafı kurulacak yuva için alınacak eşya,mobilya,beyaz eşya gibi gerekli şeyler konusunda anlaşma yapabilir.Kimin neleri alacağı söz kesme sırasında veya daha sonra belirlenebilir.Bununla birlikte ev eşyası nafaka kapsamına girdiği için erkek tarafı kız tarafını çeyiz yapmaya veya evin bir takım eşyasını almaya zorlayamaz.Ancak kız tarafı kendiliğinden bunu yaparsa,onların aldığı eşya kızlarının mülkü olur.Peşin alınan mehirle satın alınacak eşya da kadına ait bulunur.



Kaynak : Hamdi döndüren / Delilleriyle Aile İlmihali / bkz:581-582